Gouda toegangspoort van het Groene Hart

Gouda heeft haar contact met de IJsseloever grotendeels verloren. Dit is vooral een gevolg van de drukke verkeersweg langs de rivier. Gelukkig zijn er plannen om hier verandering in te brengen en van Gouda weer een echte havenstad te maken. De stad ligt op een knooppunt van vaarwegen en heeft niet alleen verbindingen met het Groene Hart maar zelfs een vrije verbinding met de zee.
Gouda kwam in de 12e eeuw tot ontwikkeling, en werd vervolgens als waterweg tussen de zuidelijke Nederlanden en steden als Leiden, Haarlem en Amsterdam een waterstad bij uitstek. De binnenschutting van IJssel naar Gouwe verliep dwars door Gouda via de Havenmond naast het Tolhuis, de (getijden) Haven, De Donkere Sluis en het Amsterdams Verlaat. Deze zijn een bezoek meer dan waard. Het belang van Gouda als doorvaartstad blijkt wel uit het feit dat genoemde steden aan dit Amsterdams Verlaat hebben meebetaald.


Ook nadat in 1587 de eerste Mallegatsluis in bedrijf werd genomen bleef Gouda belangrijk als doorvaart, zij het dat dit nu om de binnenstad heen verliep. Maar de binnenstadstad als haven bleef belangrijk. De sfeer zoals die nu in de Museumhaven te vinden is, was tot halverwege 1900 in de binnenstad van Gouda te vinden.

Na de Watersnoodramp in 1953 werd de haven bij het Tolhuis afgesloten door een dam met duiker. Inmiddels omarmt de gemeente Gouda het plan ‘Gouda Havenstad’, wat een herstel van de oude doorvaart voor ogen heeft. Het is een ambitieus plan met een gedegen historische grondslag.